De strijd om de betaaltechnologie

Twee topfiguren van het Internationaal Strafhof in Den Haag komen op een Amerikaanse sanctielijst terecht en verliezen daardoor de toegang tot hun digitale diensten. Geen bankkaart, geen mailbox, geen betaalapp. Het lijkt een ver verhaal, tot je beseft hoeveel van het Europese betaalverkeer via Amerikaanse handen loopt. Het wordt steeds duidelijker dat Europa een alternatief moet vinden voor betalingen die verlopen via Amerikaanse betaaldiensten. Amerikaanse bedrijven mogen immers geen diensten verlenen aan gesanctioneerde personen, ook niet wanneer die personen in Europa wonen en werken. Dit zet wind in de zeilen voor aanbieders van alternatieve digitale betalingen die geen gebruikmaken van partijen als Mastercard en Visa. De digitale euro van de ECB, Wero, maar ook andere digitale betaalmethoden kunnen niet langer meer de rug worden toegekeerd. 40 mln gebruikers voor Wero in België, Frankrijk en Duitsland 2029 vroegste uitgifte van een digitale euro 1,3 mia euro ontwikkelingskost voor de digitale euro 2 partijen bepalen vandaag het Europese kaartbetaalverkeer Europa bouwt aan een eigen betaalinfrastructuur Het European Payments Initiative (EPI) is een samenwerking tussen Europese banken en groeit stapsgewijs uit tot een tegengewicht voor de oppermachtige Amerikaanse betaalproviders. Wero is de naam van het Europese alternatief, een doorstart van Payconiq by Bancontact. Het was de Belgische bank KBC die als een van de stichtende leden mee het initiatief nam in 2020, maar het uitrollen van de toepassing en het aanbieden ervan door banken verloopt traag. Crelan maakte bijvoorbeeld pas recent bekend Wero te integreren in zijn app, samen met Argenta, Beobank, Bank Van Breda en vdk bank. In Luxemburg volgen enkele banken pas nu. Het concept van Person-to-Person (P2P) overschrijvingen tussen bankrekeningen, zonder elkaars rekeningnummer te hoeven kennen, is niemand nog vreemd. Dat de technologie nog steeds in handen ligt van Amerikaanse traditionele financiële organisaties, blijft echter verbazen. Betaaloplossingen als Apple Pay of betalingen met Google Wallet zijn superhandig voor de gebruiker, maar blijven een financiële aderlating voor de handelaar. In de komende jaren wordt het belangrijk dat alternatieve betaaloplossingen de financiële instellingen en hun toepassingen in Europa aan elkaar breien om zich van de Amerikaanse grootmachten te kunnen onttrekken. Niet één alternatief, maar meerdere Wero is niet het enige alternatief. Intussen komt ook de digitale euro steeds meer ter sprake, een initiatief van de Europese Centrale Bank, waar Christine Lagarde een grote voorvechter van is. De digitale euro heeft zijn voorbereidingsfase afgerond en moet in de komende jaren verder worden uitgerold: een pilootfase vanaf midden 2027 en een eerste mogelijke uitgifte in 2029, op voorwaarde dat de Europese wetgeving er komt. Een doorn in het oog van het EPI, want ook deze digitale munt wil een aantal van dezelfde beloftes waarmaken. Twee Europese sporen naast elkaar, met dezelfde ambitie: minder afhankelijkheid van buitenlandse infrastructuur. Koudwatervrees voor het warme water Ondertussen lijken Europese financiële instellingen terughoudend om technologie te omarmen die onmiddellijke finaliteit van een transactie tussen personen mogelijk maakt. De combinatie van een op proof-of-work gebaseerde blockchain en het Lightning Network, een netwerk dat daar bovenop is gebouwd, lost een aantal verzuchtingen van consumenten op. Toch blijft de koudwatervrees voor deze technologie bij de pre-millennial generaties doorgaans groot. Snelheid, eenvoud en veiligheid zijn nochtans de grote uitdagingen van een betaalinfrastructuur. Het Lightning Network is een open, transparante, censuurresistente technologie die veel van de eigenschappen van contant geld digitaal mogelijk maakt: een onmiddellijke transactie van waarde tussen twee personen, zonder dat daarvoor noodzakelijk een derde partij nodig is. De transacties verlopen via een peer-to-peer netwerk dat permanent en wereldwijd operationeel is. Het netwerk heeft de afgelopen jaren een sterke groei doorgemaakt en de razendsnelle innovaties maken nieuwe toepassingen mogelijk waar traditionele banken al decennialang achterop hinken. De zogenaamde neobanken die de technologie wél omarmen en deze wagon aan hun technologiesneltrein haken, vinden vlot hun intrede bij jongere generaties die de voordelen en het gebruiksgemak maar al te graag smaken. “De vraag is niet cash of technologie. De vraag is of technologie de goede eigenschappen van cash kan behouden.” Recht op privacy “Privacy” is een erg duur woord, letterlijk. Waar we vroeger voornamelijk voor kleine bedragen met enkele muntstukken waarde uitwisselden, swipen we nu vlot met de kaart of smartphone langs de betaalterminal. Een dure operatie voor de handelaar enerzijds, maar ook een kostbare handeling voor financiële instellingen anderzijds. Aan privacy verdienen traditionele financiële instellingen en betaalserviceproviders niets. Het goud zit in de data en de sporen die de consument bij iedere aankoop achterlaat. Dat het verplicht delen van persoonsgegevens, in het kader van de “Know Your Customer” en “Anti Money Laundering”-wetgeving, de oplossing is om witwaspraktijken te bestrijden, blijkt tegelijk steeds meer nefaste gevolgen te hebben. Hoe meer financiële activiteiten aan een identificeerbare persoon worden gekoppeld, hoe groter ook de hoeveelheid gevoelige persoonsgegevens die wordt verzameld, opgeslagen en gedeeld. Waarom privacy niet hoeft te worden geruild voor technologie , schreven we eerder al uitgebreid. De vraag is dan ook niet of we moeten kiezen tussen cash of technologie. De vraag is of we technologie kunnen ontwikkelen die de voordelen van cash behoudt, zonder de voordelen van digitale betalingen op te geven. Cash is king Cash is meer dan een betaalmiddel. Het is eenvoudig, onmiddellijk, toegankelijk en privé. Je hebt geen account nodig, geen app, geen batterij en geen toestemming van een financiële instelling. Geld gaat rechtstreeks van de ene persoon naar de andere. Dat is precies de eigenschap die in de digitale wereld verloren dreigt te gaan. Waar Cashow het verschil maakt Cashow wil de eigenschappen van cash opnieuw naar de digitale wereld brengen. Niet door technologie af te wijzen, maar door ze net ten volle te omarmen: de snelheid en efficiëntie van een digitaal betaalsysteem, met de eenvoud, privacy, vrijheid en transparantie van cash. Jij kiest de betaalmiddelen. Via een hybride betaalplatform bepaalt de organisatie zelf wat er aan de toog wordt aanvaard: cash, bankkaart, een eigen clubkaart of digitale wallet, en Bitcoin via het Lightning Network. Closed loop zonder transactiekosten. Betalingen met de eigen clubkaart of wallet blijven binnen het systeem en kunnen zonder transactiekosten verlopen. Wat de bezoeker uitgeeft, blijft in de kas. Geen gedwongen dataspoor. Een clubkaart heeft geen identiteit nodig om te werken. Wie anoniem wil betalen, kan dat, net zoals met munten. Onmiddellijke finaliteit. Met Lightning wordt mogelijk wat tot voor kort moeilijk te combineren leek: een rechtstreekse betaling van waarde, wereldwijd, vrijwel onmiddellijk en zonder dat daarvoor noodzakelijk een traditionele tussenpartij nodig is. Minder afhankelijkheid. Wie meerdere betaalwegen openhoudt, is niet afhankelijk van één provider, één netwerk of één jurisdictie. Ook niet wanneer er ergens een knop wordt omgedraaid. Bekijk welke toestellen passen bij jouw werking, van een vaste kassa aan de toog tot een kassa op de smartphone van een vrijwilliger. Vooruit, zonder onderweg iets waardevols te verliezen De strijd om de betaaltechnologie gaat niet alleen over kosten of gemak. Ze gaat over wie de rails bezit waarover onze economie rijdt, en wie beslist wie erop mag. Europa heeft die vraag lang kunnen uitstellen. Dat kan niet langer. Dat is waar Cashow voor staat: de vrijheid van cash, met het gemak van digitale technologie. Niet terug naar vroeger. Wel vooruit, zonder onderweg iets waardevols te verliezen. Gebruikte bronnen Doorbraak: Trump blokkeert digitale toegang internationale strafrechters. doorbraak.be De Correspondent: Als Trump het op je gemunt heeft, kun je ook in Europa niet meer pinnen. decorrespondent.nl NOS: Rechters Internationaal Strafhof beginnen rechtszaak tegen de Amerikaanse regering. nos.nl FD Magazine: Wero breidt uit, vijf Belgische banken versterken het Europees betaalinitiatief. fdmagazine.be Wero: EPI lanceert Wero, haar digitale betaalportemonnee, in België. wero-wallet.eu Europese Centrale Bank, persbericht: Eurosystem moving to next phase of digital euro project, 30 oktober 2025. ecb.europa.eu Europese Centrale Bank: Preparation phase of a digital euro, closing report. ecb.europa.eu (rapport) European Payments Initiative, achtergrond en stichtende leden. wikipedia.org